محمد تقي جعفري

213

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )

فعّاليّتند ، همواره در معرض دگرگونى مىباشند لذا به هيچ وجه از ديدگاه علمى نمىتواند سرنوشت كمّى و كيفى جريانات و واحدهاى فعّال در يك سيستم باز را تعيين و مشخّص نمود . و به همين علَّت است كه همواره تفسير و تحليل رويدادهاى مهمّ در تاريخ مانند بروز تمدّنها و زوال آنها و ظهور و اعتلا و سقوط امپراطورىها و شكوفائى و پژمردگى فرهنگها جز با تخمين و احتمال و « شايد » و « ممكن است » و غير ذلك تفسير و تحليل نمىشود . با اين حال انديشه و ارادهء انسانها ، در هر مقطعى از تاريخ توانسته است آمال و اهداف و وسائل واقعى حيات خود را درك نموده و براى بدست آوردن آنها اقدام نمايد كه گاهى در حركت خود موفّق بوده است و گاهى ناموفّق و در آن صورت هم كه ناموفّق بوده است ، اشتياق بان واقعيّات مانند آتش زير خاكستر بوده است كه بادهاى رويدادهاى محاسبه نشده براى بازيگران صحنهء اجتماع كه عامل ناموفّق بودن مردم بوده‌اند ، از راه رسيده ، خاكسترها را بر كنار نموده و آتش اشتياق را نمودار ساخته و به فعّاليّت واداشته است . 3 - آنچه كه مفيد به حال انسانها است - همهء موضوعات و رويدادها كه چه از طرف طبيعت و چه از ناحيهء خود نوع انسانى ، به انسان روى مىآورند و با وى در حال تأثير و تأثّر قرار مىگيرند بر دو نوع عمده تقسيم مىگردند : نوع يكم - امورى هستند كه بروز مىكنند و بوجود مىآيند و زمانى نسبتاً كم و بيش ولى محدود ، در ارتباط با انسان قرار مىگيرند و سپس از منطقهء ارتباط بيرون مىروند . نوع دوم - امورى هستند پايدار و ملايم هويّت انسانى در هر دو قلمرو مادّى و معنوى انسان . اين امور به جهت منفعتى كه به موجوديّت مادّى يا معنوى او دارند ، پايدار مىمانند و اگر هم در معرض دگرگونىها قرار بگيرند ، مطلوبيّت ماهيّت خود را از دست نمىدهند . البتّه منظور از منفعت در اين مورد اعمّ از منافع گوناگون مادّى و